REFLEKSJE UCZESTNIKÓW SEMINARIÓW PSYCHOSOMATYCZNYCH
W TYCHACH I W WARSZAWIE
.

• Zajęcia były ciekawe, to co mi utkwiło w pamięci to możliwość projekcji treści, które są zamknięte w obawach psychosomatycznych, co czyni je nierozpoznanymi. Dlatego pacjent używa analityka do rozpoznawania treści, które na niego projektuje, by ten o nich myślał. Komunikacja niewerbalna i możliwość odbierania jej przez terapeutę i zastanowienia się winna zmierzać do możliwości budowania przestrzeni dla myślenia o objawach np. hipochondrii w przestrzeni psychoterapeutycznej. Jeśli pacjentowi się pogarsza znaczy, że zdrowieje, bowiem konflikty z psychosomatycznych stają się psychiczne. Było ciekawie i taktownie, myśli celne.
• Zwróciłam moją uwagę na pierwotną tęsknotę za utraconym obiektem na doświadczenie ciała podczas wydobywania się z łona matki. Na nieobecność owego doświadczenia w werbalnym przekazie czy psychicznym. Ciało czasem może nam wiele powiedzieć, jeśli wsłuchamy się w nie, w jego odruchy, bóle. Bardzo duże wrażenie zrobił na mnie tekst R. Lombardiego o tym, jak człowiek w psychotycznym stanie umysłu nie znosi ograniczeń rzeczywistości. Jak nie chce o nich słyszeć i, jak robi wszystko by podtrzymać halucynację o własnej omnipotencji.
• Teksty dobrane i sposób prowadzenia seminarium są doświadczeniami intelektualno-emocjonalnymi. To było dla mnie najcenniejsze.
• Szczególnie dziękuję za superwizję pacjentki oraz zwrócenie uwagi na symbiotyczną relację związaną z melancholią po utraconym obiekcie miłości i chęci przyniesienia dziecka matce – co niezwykle wpisywało się w doświadczenia pacjentki.
• Była to dla mnie fascynująca opowieść o strukturze skojarzeń i przerwy, o wstręcie i o malarstwie, ale szczególnie o indywidualnym znaczeniu. Dużo by pisać, spotkanie uświadomiło mi czym jest przerwa, separacja, przestrzeń i jak ona jest potrzebna. Polecona książka o popędzie śmierci S. Spielrein pokazująca efekty jej pracy skojarzeniowej, a odkrycie jej życiorysu pozwoliło mi pierwszy raz zdać sobie sprawę z zawiłości relacji Freuda i Junga. Tragiczny los tej kobiety poruszył we mnie wiele uczuć.
• Kolejnym odkryciem był namysł nad procesami apoptozy i nekrozy poruszył we mnie skojarzenia dotyczące pozytywnej dezintegracji K. Dąbrowskiego. Zrozumiałam czym jest proces zmiany w psychoanalizie i jak z chaosu wyłania się porządek wewnętrzny i zewnętrzny oraz indywidualne twórcze znaczenia. Były to dla mnie zajęcia pełne inspiracji i wielu odkryć. Jestem bardzo wdzięczna za jej podzielenie się ogromną wiedzą i rozumieniem, za zrozumienie, ile pracy wymaga rozwój.
• Zaskoczyło mnie spokojne rozumienie i integracja równych szkół psychoanalitycznych oraz rozumienie objawu. „Biała psychoza” – to ciekawe zagadnienie zastanawiać się, nad skojarzeniem i stanem przed skojarzeniem, gdzie ciało komunikuje, bez udziału refleksji.
• Mam wiele myśli. Jest to proces dla mnie i dla moich pacjentów takie seminarium. Każde spotkanie się łączyło i dopełniało, jakby prowadzący się dogadali, ustalili. A domyślam się, że przy takim poziomie przygotowania i doświadczenia to jest naturalne, jeśli mówi się tym samym językiem, także językiem symboli. 
• Pierwsze dwa spotkanie świetnie wprowadziły mnie w trzecie. To się tkało, jak opowieść o tajemnicach psychiki i ciała. I ten spokój prowadzących. Możliwość wspólnego myślenia, bez oceny, bezpiecznie.
• Jak można sformułować myśli to jest szalenie dużo. Uderzyło mnie, jak bardzo pacjent był niewidziany i niemyślany, jak bardzo pominięty, jakby się nie urodził. Tu poczułam identyfikacje z martwą matką A. Greena, przyszło mi na myśl skojarzenie o Ludziach zoombi – jest – jakoby go nie było, tu znaczenie trzeba nadać i ono ożywia. Skojarzenia do teorii W. Winnicotta i jego obiektu matko-dziecka, do widzenia podwójności matki jako obiektu wewnętrznego i środowiska. Zdałam sobie sprawę jak ważne jest to pierwsze podstawowe zaabsorbowanie.
• Uczestniczyłam w II części seminarium, więc do tej części się odniosę. Bardzo dziękuję za możliwość dołączenia w trakcie trwania zajęć.
• Piękne miejsce związane ze sztuką, nawiązania do artystów, także podczas wykładu do Bellmera, bardzo ciekawe, przy omawianiu histerii. Zjawiskowe to było, jeszcze w tych przestrzeniach, przy malarstwie Starowiejskiego i innych. To jest zdumiewające jak sztuka, nasze życie łączy się z psychoanalizą. Organizatorka co roku dba o łączenie zajęć ze sztuką. To cenne, że nie zaprasza tylko psychoanalityków, ale też filozofa, inne osoby.  
• Superwizje jako część seminarium. Bardzo pomocne były one dla mnie i sama skorzystałam na omówieniu mojej pacjentki. Atmosfera – miałam poczucie bezpiecznego miejsca, w którym można swobodnie dzielić się swoimi refleksami, bez lęku przed oceną czy krytyką. Organizacja – organizator czuwał nad wszystkim, widać było zaangażowanie i chęć zadbania o grupę.
• Ostatnie spotkanie wiele mi dało – zrozumiałam ważne dla mnie rozdzielenie między rozwiązaniem psychotycznym a psychosomatycznym u pacjentów. 
• Dzielę się garścią swoich refleksji i odczuć związanych z ubiegłorocznym seminarium. Żałuję trochę, że nie spisywałam ich na gorąco, tuż po spotkaniach. Jestem bardzo wdzięczna, że mogłam uczestniczyć w cyklu spotkań psychosomatycznych. Bardzo cenię sobie ich różnorodność, możliwość poznania wielu punktów widzenia, sposobów myślenia, a jednocześnie pewien wspólny mianownik spotkań, spójność całego cyklu.
• Poza psychoanalitycznym rozumieniem zaburzeń psychosomatycznych, za obecną na każdym seminarium uważam bezpieczną atmosferę, sprzyjająca wymianie myśli, odczuć i skojarzeń, pozwalającą na twórczą pracę. Zapisując się na seminarium niewiele wiedziałam o psychoanalizie i nadal bardzo niewiele wiem, ale spotkania pozwoliły mi skonfrontować swoje wyobrażenia, często mylne i spojrzeć w jaki sposób mogę korzystać z podejścia, także w swojej pracy z pacjentami.
• Bardzo zapamiętałam seminarium, gdzie prowadząca sprawnie i zrozumiale, nawet dla niewprawnego słuchacza, łączyła psychoanalityczne treści i wiedzę z neurobiologii. Zaciekawiający wydał mi się zaproponowany przez artykuł „Śnienie ciała”.
• Dodatkowo tematyka pierwszego spotkania w pewnym stopniu była związana z moimi osobistymi sprawami i pozwoliła mi na namysł, także nad sobą. 
• Doceniam zaangażowanie organizatora w tworzenie takiego miejsca jak VERSO. Myślę, że dla mnie osobiście stało się ono przestrzenią, do której chętnie będę wracać.
• Serdecznie dziękuję za możliwość uczestnictwa w seminariach. Ogromnie doceniam organizację całego pakietu spotkań. Jestem pod dużym wrażeniem poziomu merytorycznego oraz doboru gości. Uważam, że seminarium towarzyszy profesjonalizm, podziwiam determinację i organizację spotkań. Wszystko jest w punkt! Chciałabym serdecznie podziękować prowadzącym za otwartość w przekazywaniu wiedzy, cenne informacje oraz pomoc w rozumieniu pracy psychoanalityka. Dzięki seminarium, szczerze pozazdrościłam pracy w analitycznej modalności i analitycznego rozumienia pacjenta. Uważam, że osobowość prowadzących seminarium przełożyła się na otwartość i aktywność grupy, a doświadczenie na poczucie bezpiecznego kontaktu oraz stan otwartego umysłu uczestników. 
• Dziękuję za możliwość bezpośredniego poznania tak wielu cennych prowadzących. Możliwość posłuchania ich myśli, wspólnej wymiany przy stole, z szacunkiem. Zostanie to ze mną na długo.